Wat er gebeurt als moeder worden niet voelt zoals je dacht.
Over overleven, schuldgevoel en langzaam herstel.

Er wordt vaak gezegd dat moeder worden iets vanzelfsprekends is. Dat de liefde vanzelf komt. Dat je erin groeit. Maar soms gebeurt er iets anders. Soms komt er geen roze wolk. Geen zachtheid. Geen gevoel van dit kan ik. Alleen verwarring, angst en het idee dat doorgaan de enige optie is.

Voor Mariëlle begon dat contrast al vroeg. Tijdens haar zwangerschap voelde ze zich juist sterk. Rustiger dan ooit. Waar piekeren eerder vanzelfsprekend was, leek dat ineens verdwenen. Ze voelde vertrouwen in haar lijf, in wat zou komen.

Tot de bevalling.

Die was heftig en overweldigend. Het vond plaats tijdens de coronaperiode, een tijd waarin alles al onder spanning stond en er weinig ruimte was om rustig te landen. Het ziekenhuis voelde allesbehalve als een rustige plek om te landen. De kamer voelde als een hok, waar steeds weer iemand binnenkwam — vaak in zo’n beschermend pak — waardoor er nauwelijks ruimte was om echt tot rust te komen.

Het moment waarop ze haar dochter voor het eerst vasthield, was niet het moment dat ze had verwacht. Er kwam geen golf van vanzelfsprekende liefde, maar een gedachte die haar later is bijgebleven: wat moet ik hiermee? Niet uit onwil, niet uit gebrek aan liefde, maar omdat haar systeem simpelweg geen ruimte meer had.

Overleven zonder taal.

De periode daarna stond volledig in het teken van functioneren. Slapen, voeden, doorgaan. Mariëlle en haar partner belandden in een constante staat van alertheid. Alles draaide om volhouden. Er was geen ruimte om stil te staan bij wat er gebeurde, laat staan om het te benoemen.

Later zou Mariëlle zeggen dat ze zo diep in overlevingsstand zat, dat voelen nauwelijks nog mogelijk was. En juist dat maakte het ingewikkeld: als je niet kunt voelen, kun je ook niet uitleggen dat het niet goed gaat. De signalen werden weggeredeneerd. Door haarzelf, maar ook door de omgeving. Het hoort erbij. Iedereen moet hier doorheen. Je bent net moeder.

Zelf begon ze te twijfelen aan haar eigen ervaring. Ze zocht, googelde, probeerde te begrijpen wat er gebeurde, maar concludeerde telkens weer dat het vast aan haar lag. Dus ging ze door. Zoals ze altijd had gedaan.

Het lichaam dat stop zegt.

Acht maanden later kon het niet meer. De uitputting was totaal. Haar lijf begon te trillen, haar hoofd werd leeg, haar energie was op. Op een dag bracht ze haar dochter naar de opvang en wist ze: dit gaat niet. Waar haar hoofd bleef aandringen op doorgaan, nam haar lichaam het over.

De eerste diagnose was ‘overspannen’. Rust nemen, afwachten. Maar de onrust bleef. De angst groeide. En langzaam begon Mariëlle zichzelf niet meer te vertrouwen. Niet omdat ze iets wilde doen, maar omdat de controle steeds verder weg leek te glippen.

Op het dieptepunt kwam een angst die ze nauwelijks durfde uit te spreken: ze was bang voor zichzelf. Bang om alleen te zijn met haar dochter. Bang voor haar eigen gedachten. Dat moment werd een grens. Niet van falen, maar van veiligheid.

De diagnose die alles kantelt.

Via de bedrijfsarts kwam uiteindelijk de diagnose: postnatale depressie. Niet in de kraamweek. Niet bij het consultatiebureau. Maar pas toen alles al te ver was gegaan om het nog te kunnen negeren. De woorden brachten opluchting en schaamte tegelijk. Opluchting, omdat het ineens een naam had. Schaamte, omdat ze zich ondanks alles diep alleen voelde. Alsof niemand echt had gezien hoe zwaar het was geweest.

Wat hielp, was niet alleen de medicatie of de begeleiding, maar vooral dat iemand hardop zei: je bent ziek. En je hoeft dit niet alleen te dragen. De scherpe randen in haar hoofd werden zachter. De constante spanning nam iets af. Maar haar energie was op. Haar systeem leeg.

Vier jaar stilvallen.

Herstel kwam niet snel. Niet in weken. Niet in maanden. Mariëlle werkte vier jaar niet, iets wat ze nooit voor mogelijk had gehouden. Werken, meedoen, doorgaan: het hoorde bij wie ze was. Niet werken voelde als falen. Alsof ze achterbleef terwijl de wereld doorging. En toch wist ze diep van binnen dat doorgaan geen optie meer was. Als ze nu weer zou forceren, zou ze zichzelf opnieuw verliezen.

Ze nam de tijd. Met hulp. Met coaching. Met therapie. Met stilte. Het proces ging niet in een rechte lijn. Er waren momenten van vooruitgang en terugval. Frustratie over het tempo. Vergelijken met anderen. Twijfel of het ooit echt beter zou worden. Achteraf kan ze het anders zien. Niet als verloren tijd, maar als noodzakelijke stilstand. Het moest zo gaan.

Wat blijft, en wat verandert.

Als Mariëlle nu terugkijkt, overheerst trots. Niet omdat alles ‘goed gekomen’ is, maar omdat ze zichzelf serieus heeft genomen. Omdat ze heeft geluisterd toen haar lijf en hoofd stop riepen. Ze ziet nu hoe ze zichzelf jarenlang heeft overvraagd. Hoe doorgaan haar kracht was, en tegelijk haar grootste valkuil.

Het schuldgevoel richting haar dochter is er soms nog. Vooral in vergelijking met anderen. Met beelden van gezinnen bij wie het allemaal moeiteloos leek te gaan. Maar daar staat iets tegenover: bewustzijn, mildheid en grenzen. Ze weet nu beter wat ze nodig heeft. En wat ze niet meer wil negeren.

Wat je uit Mariëlle’s verhaal kunt meenemen.

• Dat geen roze wolk hebben niets zegt over je liefde
• Dat overleven iets anders is dan falen
• Dat postnatale depressie zich vaak stil ontwikkelt, achter gesloten deuren
• Dat doorgaan soms gevaarlijker is dan stoppen
• Dat hulp vragen geen zwakte is, maar zelfbehoud
• Dat herstel tijd mag kosten — soms jaren
• En dat goed voor jezelf zorgen meer is dan slapen en eten, maar ook: luisteren, begrenzen en jezelf serieus nemen

Voor wie dit leest.

Voor de moeder die zich hierin herkent, maar twijfelt of haar gevoel wel ‘erg genoeg’ is.
Voor degene die zichzelf wegcijfert, omdat het zo hoort.
Voor wie diep van binnen voelt: dit klopt niet.

Neem dat gevoel serieus.

Je hoeft niet eerst te breken om hulp te mogen vragen. En voor iedereen daaromheen: luister. Niet om te fixen. Maar om er te zijn. Soms is herstel niet doorgaan. Maar eindelijk stoppen.

 

Photo by Vishal Yadav on Unsplash