Je voelt verdriet zonder aanleiding. Een zwaarte waar geen duidelijke reden voor is. Een onrust die geen naam heeft. Een eenzaamheid die terug blijft komen, ook als je niet alleen bent. Een angst die groter is dan wat er op dat moment gebeurt.

En je zoekt naar een reden. Iets wat het verklaart. Een gebeurtenis, een persoon, een moment waarop je kunt wijzen en zeggen: daar komt het vandaan.

Maar soms is er geen moment. Geen verhaal dat past bij de zwaarte die je voelt. En dan ga je twijfelen aan het gevoel zelf, in plaats van aan de vraag of je wel op de juiste plek zoekt.

Voordat je een verhaal kon maken.

Er is een periode in je leven geweest waarin je nog geen woorden had. Geen manier om te begrijpen wat er met je gebeurde, laat staan om het later terug te vertellen. Je kon niet vragen waarom. Je kon alleen voelen.

Dat is de periode waarin een groot deel van wat je later “jezelf” noemt, al vorm kreeg. Niet omdat je iets deed. Omdat je iets onderging, in een lijf dat nog niet kon begrijpen wat er gebeurde en dus alles gewoon opsloeg als ervaring.

Het probleem is dat je die periode niet kunt navertellen. Er is geen scène die je kunt oproepen. Geen gezicht, geen zin, geen dag die je kunt aanwijzen. Dus als er later iets in je opspeelt dat uit die tijd komt, voelt het aan als iets van jou, met geen enkele context erbij. Gewoon een gevoel dat er is, zonder verhaal.

Waarom het toch jouw normaal werd.

Hier zit de kern. Iets wat je nooit hebt gekozen, wordt gewoon je uitgangspunt. Dat gebeurt niet omdat het klopt, maar omdat het er al was voordat je iets anders had om mee te vergelijken.

Een kind dat opgroeit met een constant gevoel van onveiligheid, weet niet dat het onveilig is. Het weet niet beter. Dat wordt gewoon hoe de wereld voelt. En als je nooit een moment hebt gehad om dat te herzien, blijft het je basis. Ook op je dertigste. Ook op je veertigste. Ook als er op papier niets mis is met je leven.

Dus als je nu iets voelt dat te groot is voor de situatie waarin je het voelt, hoeft dat niet te betekenen dat je overdrijft of dat er iets mis is met je. Het kan ook betekenen dat je een gevoel meedraagt dat ouder is dan het moment waarin het opduikt.

Dat maakt het niet minder van jou.

Dit is niet bedoeld als vrijbrief. Het is geen manier om alles wat lastig is in je leven weg te leggen bij iets wat je niet kunt onthouden.

Het gevoel is nog steeds echt. De onrust, de eenzaamheid, de angst, die zijn niet minder waar omdat je de oorsprong niet kunt aanwijzen. Sterker nog, misschien zijn het juist de gevoelens zonder duidelijke oorzaak die het meest om erkenning vragen. Want een gevoel met een verhaal erbij krijgt tenminste een plek. Een gevoel zonder verhaal wordt vaak gewoon genegeerd, of weggezet als vreemd, of overdreven, of iets waar je maar “even doorheen moet.”

Het antwoord dat ik wel vond.

Ik weet inmiddels beter waar een deel van mijn eigen onrust vandaan komt. Niet uit een gebeurtenis die ik me kan herinneren, maar uit een periode voordat ik woorden had om iets te begrijpen. Een deel van wat ik jarenlang mijn eigen angst en mijn eigen eenzaamheid noemde, is daar niet ontstaan. Het was er al, meegegeven, lang voordat ik zelf iets kon kiezen.

Dat besef is niet vanzelf gekomen. Het kwam voor mij door het doen van regressietherapie: een manier om terug te gaan naar een periode die je verstandelijk niet kunt navertellen, maar die je lichaam nog wel met zich meedraagt.

Dat besef verandert het gevoel zelf niet. De angst is nog steeds echt. De eenzaamheid nog steeds voelbaar op de momenten dat hij opspeelt. Maar het verandert wel wat ik ermee doe. Ik hoef het niet langer te dragen alsof het per se over mij gaat, of alsof ik iets fout heb gedaan om het te verdienen.

Ik mag het bekijken als iets wat ik heb meegekregen. Niet als iets wat ik heb veroorzaakt.

Hoe je dit zelf zou kunnen nagaan.

Jezelf afvragen hoelang een gevoel er al is, is een eerste stap. Maar een verhaal ophalen dat je nooit hebt kunnen vertellen, lukt zelden door er alleen over na te denken. Je herinnert je immers geen scène, geen zin, geen moment. Er is dus ook niets om bewust naar terug te redeneren, hoe graag je dat ook zou willen.

Regressietherapie is een van de manieren die daar wél voor gemaakt is. Het richt zich precies op dat gat: toegang zoeken tot een periode van voor het geheugen, via het lichaam en het gevoel in plaats van via het verstand. Niet om meteen een kant-en-klaar antwoord te krijgen, maar om iets te laten landen dat je tot dan toe alleen kende als een naamloos gewicht.

Het is geen garantie en geen quick fix, en zeker niet de enige weg. Maar als zelfreflectie vastloopt omdat er simpelweg niets is om op te reflecteren, is dit een concrete route om te overwegen, eventueel samen met een therapeut die hierin gespecialiseerd is.

De vraag die overblijft.

Dus als je nu iets voelt dat te groot is voor de situatie waarin je het voelt: ga eens na hoe lang het er al is. Niet om meteen een antwoord te vinden. Soms duurt dat jaren, en soms komt het antwoord op een moment dat je het niet verwacht, of op een moment dat je er bewust naar op zoek gaat.

Maar het stellen van de vraag verandert al iets. Het maakt ruimte tussen jou en het gevoel. Niet om het weg te duwen, maar om het niet langer klakkeloos aan te nemen als de volledige waarheid over wie je bent.

Photo by Majestic Lukas on Unsplash