Ik merk dat ik me steeds een beetje meer bewust word (door middel van therapie en journaling) dat ik goed ben in mijzelf weg te cijferen als basis positie in het leven. Jezelf wegcijferen, voor een keertje, is misschien niet zo erg. Maar als het een rode draad is in wat je (onbewust) veel doet? Dan is dat misschien begonnen met een regel die je nooit bewust hebt opgesteld, maar al jaren volgt zonder dat iemand je ooit vroeg of die regel wel klopt.

Tijdens groepstherapie zitten we in een kring. Zeven deelnemers en twee therapeuten. De sessie begint zoals altijd: is er nog iets blijven liggen van vorige week waar we op terug willen komen? Heeft iemand inbreng, wil iemand iets delen?

Ik denk vaak: ja.
Ik zeg vaak: niks.

Jezelf wegcijferen: de regel die niemand je ooit gaf.

Ik ben 39. En ik ben gaan geloven dat er geen ruimte voor mij is om te zeggen wat ik denk, voel, vind of nodig heb. Er is niemand die dat ooit tegen me heeft gezegd, dat het zo is. Niemand heeft die regel bepaald of ooit zo uitgesproken. Ik heb dat blijkbaar zelf verzonnen, ergens vroeg in mijn leven, en nooit meer gecheckt of dat écht zo is.

Dat maakt dit soort overtuigingen zo hardnekkig. Ze worden nooit bewezen. Ze worden alleen bevestigd, elke keer dat je ze niet test. Ergens in het nest waar je vandaan komt, leer je hoe dat werkt. Wat veilig is om te zeggen. Wat veilig is om te doen of dat jij je aanpast naar de situatie. Wat je beter voor jezelf kunt houden. Je ouders, je omgeving hebben dat niet op papier voor je gezet. Dat je vanaf jongs af aan zo moet gedragen. Maar het wordt wel een manier waarop je later, als volwassen kerel, denkt dat de wereld werkt.

De vraag die je stilhoudt.

Tijdens die groepssessies is er ruimte om van alles te delen: wat er in je om gaat, door welke situaties je heen gaat, noem het maar op. Dat is letterlijk waarom we daar zitten. En toch hoor ik mezelf vaak denken: is wat ik meemaak wel net zo zwaar als waar de anderen doorheen gaan?

Die vraag voelt als bescheidenheid. Maar in de werkelijkheid is het denk ik gewoon een uitweg. Want als jouw verhaal niet ‘zwaar’ genoeg is, dan hoef je het ook niet te delen. Dan loop je in ieder geval niet het risico dat iemand zegt dat je overdrijft, of dat je aandacht vraagt om iets kleins. Dus zwijg je liever, dan dat je hardop spreekt.

Zelfs in de kamer die hiervoor gemaakt is.

Het bizarre is dat dit bij mij gebeurd in een ruimte die juist bedoeld is om dit wél te doen. Een therapeut die ernaar vraagt. Mensen die er speciaal zijn gaan zitten om aan zichzelf te werken met wat zij doormaken in het leven. En toch wacht ik op toestemming. Op het moment dat iemand mij iets vraagt, in plaats van dat ik zelf begin. Iemand anders deelt iets. Ik denk: nu wil ik ook wat zeggen. En zeg vaak nog steeds niks.

Wat er gebeurt als je het toch zegt.

Ik had met mezelf afgesproken dat ik tijdens de komende groepssessie wél iets deel. Want ik heb wat te delen, want ik ga door best wel wat shit heen op het moment. Vervolgens zit ik de volgende ochtend bij de groepssessie. En doe weer precies wat ik doe, waar ik goed in ben. Mijn mond houden wanneer er gevraagd werd: “wil iemand iets delen?” Ik wachtte weer af. Liet andere eerst voorgaan, voordat ikzelf ruimte innam. Nadat de eerste zei: “ja, ik heb wel iets om te delen.” Voelde het voor mij misschien veilig (of niet) om ook te zeggen: ik wil ook iets delen.

Doordat ik die afspraak met mezelf had gemaakt, en door het wél te delen, viel er een last van mijn schouders. Waardoor ik merkte dat ik luchtiger in de groep zat. Meer in het moment. Voelen dat het oké is om ruimte in te nemen en wat te delen. Dat ook ik er mag zijn. Om vervolgens terug te horen van één van de deelnemers, dat het haar hielp, juist omdat ik het wél zei. Die overtuiging zegt dat er geen ruimte voor je is. De praktijk laat iets anders zien, elke keer dat je het waagt om te testen.

Dit verhaal heeft geen einde. Ik heb die regel niet opgeruimd of ineens doorbroken zodat het me niet meer klein houdt. Ik heb hem voor één moment genegeerd, en gemerkt dat er niks instortte. Misschien herken je die vraag. Is wat ik meemaak wel erg genoeg om te delen? Misschien stel je hem jezelf al jaren, zonder te beseffen dat het een vraag is, en geen feit.

Het ding is, niemand gaat je vragen om te beginnen. Dat is het hele punt. Jij zal het zelf moeten doen. En elk begin is moeilijk om te maken. Zeker wanneer je tegen jezelf vecht.

Photo by Wonderlane on Unsplash